Kunst

Bouwkunst

Voor de grote architecturale bouwwerken van de Inca’s  zijn heel wat arbeiders nodig geweest. Het Mita-systeem heeft hier zonder twijfel aan toe bijgedragen dat de gebouwen zo imposant waren. Er zijn nog steeds heel wat ruïnes te bezichtigen. De meeste steden werden immers door de Spanjaarden verwoest .

De kolossale bouwwerken hadden vooral een politieke doelstelling. De Sapa Inca stimuleerde ambachtslui en Mita-plichtigen om hun techniek te perfectioneren. De Inca’s bouwden verder op de kunst van de onderworpen volkeren maar zij bereikten wel een nog hoger niveau. Het ging de Sapa Inca er uiteindelijk om, om te tonen hoe machtig hun rijk was.

Om alle gebouwen te maken, gebruikten ze meestal rechthoekige gehouwen blokken steen die in lagen gelegd werden als een rij suikerklontjes. In andere gevallen maakten ze gebruik van massieve, onregelmatig uitgehakte stenen die perfect in elkaar pasten. Opmerkelijk is dat zij geen cement of een ander middel gebruikten om de stenen bij elkaar te houden. Deze bouwwerken waren zo sterk dat ze zelfs aardbevingen doorstonden. Wanneer de Spanjaarden deze meesterwerken zagen, stonden ze versteld.

Aan de kuststreken maakten de Inca’s vooral gebruik van lucht gedroogde kleitichels of ongebrande leem waarin as en stro als bindmiddel gemengd waren. In de berstreken maakten men gebruik van graniet, andesiet en kalksteen.

Bewonderenswaardig is ook dat de Inca’s geen metalen gebruiksinstrumenten hadden om deze stenen te bewerken. Dit zouden ze met stenen werktuigen die uit een harder soort gesteente bestonden dan de te bewerken steen gedaan hebben.

Over de manier waarop de Inca’s deze blokken gingen bewerken en op hun plaats zetten bestaat nog steeds geen echte duidelijkheid. Men vermoedt dat de blokken met een rolsysteem door middel van boomstammen verplaatst werden en vervolgens via een hellend vlak en met touwen op hun plaats werden getrokken.

De grondplannen van de bouwwerken waren meestal rechthoekig. De muren zelf helden lichtjes naar binnen toe. De vensters, deuropeningen… werden in trapeziumvorm gebouwd. Zo waren deze beter bestendig tegen de aardbevingen

Cuzco

Cuzco, de hoofdstad van het Inca-rijk werd gebouwd volgens een nauwkeurig opgesteld ontwerp. De straten zijn als een traliewerk aangelegd en lopen op een rechthoekig hoofdplein toe. Daar vonden de belangrijkste feesten plaats.

Detailfoto van de muur. De stenen werden mooi in elkaar gepuzzeld. Deze bestonden uit andesiet. De muur is één van de mooiste voorbeelden van de bouwkunst van de Inca’s en alles wat er van het gebouw is overgebleven.

Zonnetempel

De zonnetempel ‘Coricancha’ (letterlijk ‘gouden binnenplaats’) was ongetwijfeld het belangrijkste en grootste bouwwerk van de hoofdstad Cuzco. Deze tempel werd gewijd aan Inti, vandaar de naam ‘zonnetempel’.

De tempel was opgebouwd uit op elkaar passende steenblokken uit andesiet en hadden de vorm van een afgeknotte piramide. Een tempelmuur was halfrond gebouwd. Vandaag de dag rust de absis van de Santo Domingo barokkerk hier op

Het Coricancha bezat ook smalle trapeziumvormige ingangen.

De muren en vloeren van de tempel waren bedekt met goud. Op de binnenplaats stonden er heel wat gouden beelden. Wanneer de Spanjaarden deze tempel te zien kregen, hebben ze al het goud in beslag genomen.

Binnenkant zonnetempel.

 Ollantaytambo

Ollantantaytambo ligt ten noordwesten van Cuzco.

Deze vestiging bestond uit een groot aantal gebouwen die omgeven werden door een tot vier à zes meter hoge verdedigingsmuur.

Steile trap die het woonkwartier met de vestingbouwwerken verbindt.

Binnen de muren bevonden zich waarschijnlijk voor religieuze bestemde doeleinden.

Complex van zonnetempel.

Het indrukwekkende complex van deze tempel is één van de beste voorbeelden voor het hoge niveau van de architectuur. De tempel ligt op een platform aan de rand van de vesting en bestaat uit zes monolieten, rood porfier, versierd met geometrisch vlakreliëf. Uitsteeksels aan de monolieten wijzen erop dat de stenen met behulp van sterke touwen gesleept werden door de arbeiders.

Onderaan de aquaducten van Ollantaytambo. Daarboven een rotsheiligdom op het altaar waar men enkele rituelen voltrok.

Paleis van Pisac

In het dorpje Pisac, gelegen in het zuidoosten van Peru, is er een ruïne te bezichtigen van het koninklijk paleis. Deze lokt heel wat toeristen.  Het complex is in vier grote delen onderverdeeld; ‘Pisaqa’, ‘Intihuatana’, ‘Q’allaqasa’ en ‘Kinchiracay’. Zo bevat Intihuatana een aantal baden en tempels.  Dit ruïnecomplex bevatte ook religieuze, militaire en landbouwgebouwen. Onderzoekers nemen aan dat Pisac diende om de zuidelijke ingang van de vallei te verdedigen. De gebouwen zijn gevormd uit perfect uitgehouwen stenen.

Bovenaanzicht ruïnecomplex Pisac.

Close- up Pisaca met op de achtergrond de terrassen.

Zijaanzicht ruïnecomplex.

De heuvels van dit grondgebied zijn bedekt met landbouwterrassen.

 Sacsahuamán

Het fort van Sacsayhuamán ligt ten noorden van de stad Cuzco. Het werd gebouwd om de hoofdstad te beschermen. Het complex bestaat uit drie enorme muren. Dit werk is één van de beste voorbeelden voor de cyclopische bouwstijl. Het werd opgetrokken uit veelhoekige kaksteenblokken van verschillende vorm en grootte. De steenblokken werden half afgewerkt naar de plaats van bestemming gebracht. Daar werden ze definitief bewerkt en op de hoeken afgerond. Dit is een goed voorbeeld van een cyclopische bouwstijl. Aan dit fort hebben zo’n 30.000 mensen tussen 1438 en 1500 gewerkt. Sommige stenen van dit fort wegen wel 70 ton!

Zicht op de Sacsayhuamán.

De Spanjaarden geloofden niet dat de Inca’s in staat waren om dit zelf te bouwen en dachten dat boze geesten of demonen dit fort gebouwd hadden.

Machu Picchu

De beste voorbeelden van Inca-architectuur zijn te vinden in de Mythische stad Machu Picchu. Deze stad is intact gebleven omdat de Spanjaarden deze nooit gevonden hebben. Dit is de meest spectaculaire en bewonderde plek in heel Peru en wordt jaarlijks door meer dan 400.000 mensen bezocht.

Archeologen en geologen onderzoeken de plaats nog steeds zeer aandachtig .Zij willen de mysteries die er nog heersen oplossen en nieuwe materialen opgraven.

Belangrijkste toegangspoort naar de stad. De doorgang toont weer de typische trapezoïdevorm en een monolithisch bovendorpel.

 

Aangelegde terrassen die voor landbouw werden benut.

Overzicht Machu Picchu.

Grondplan Machu Picchu.

Stuk van de zonnetempel. Deze was vermoedelijk niet overdekt en is gebouwd in een halfcirkelvormige muur.

Hoofdtempel van Machu Picchu.

Wand tempel met drie vensters.

 Maantempel

Op een eiland in het Titicameer liggen de ruïnes van de maantempel. Deze zou ook wel als klooster voor de zonnemaagden gediend hebben. Het is een gebouwencomplex met twee verdiepingen. De voorgevel was versierd maar hier is niet veel van overgebleven.

Beeldhouwkunst

De Inca’s maakten zeer veel beeldjes van goud en zilver. Daarnaast waren ze ook zeer bedreven met aardewerk en maakten ze potten in verschillende vormen en kleuren. Natuurlijk hebben zij hun inspiratie bij de voorgaande culturen gehaald maar zij slaagden er in om de techniek te verbeteren waardoor alle voorwerpen nog mooier waren.

 Aardewerk

Het vaatwerk van de Inca’s had verschillende soorten vormen en werd voor de rijken vaak beschilderd. Deze aardwerkproducten heeft men over het hele rijk verspreid teruggevonden.

Voorbeeld van een Aryballosvaas. Deze naam verwijst naar de Griekse vazen vanwege de gelijkenissen (links Inca-vaas, rechts Griekse vaas)

Rijk versierde kero-beker in de vorm van een hoofd.

Kero-beker met ingekerfde geometrische figuren.

Kom met uitgesneden figuur.

Dubbele beker in de vorm van twee vissen.

Dubbele beker met geometrische figuren en dierenfiguren ter versiering.

Vaatwerk in de vorm van een menselijke figuur. In zijn rechtervoet is een gat. Dit diende voor de waterafvoer. Deze figuren werden meegegeven als grafgift. Door het gat kon niemand deze echt gebruiken.

Schaal in de vorm van een vis.

Stenen pot met lichte versiering.

Eenvoudige bekers.

Hout

Er werden ook heel wat bekers uit stevig hout vervaardigd. Dit is een mooi geschilderd voorbeeld met ingekerfde figuren die net zoals bij de Egyptische kunst in profiel staan.

Edelsmeedkunst

Door de hebzucht van de Spanjaarden tijdens de verovering van Peru is er jammer genoeg heel wat Inca-edelsmeedkunst verloren gegaan. De gouden voorwerpen werden gesmolten om de koning van Spanje nog rijker te maken.

Masker gemaakt uit bladgoud.

Gouden zonneschijf, versierd met allerlei symbolen.

Beeldje vervaardigd uit brons en zilver.

Grote gouden kom vervaardigd uit gehamerd goud. Deze kom is een heel uitzonderlijk teruggevonden voorwerp.

Drie figuren gemaakt uit gehamerd goud. Deze werden als offeranden gebruikt.

Gouden en zilveren gehamerde 138lama’s.

Juweelkunst

Er werden ook heel wat juwelen uit goud vervaardigd. Deze werden vooral gedragen tijdens plechtige gelegenheden door de rijken. Juwelen werden dus niet verkocht en waren eigenlijk ceremoniële objecten.

Gouden ketting, oorbellen en hoofdstuk.

Gouden ketting.

Gouden ketting.
Gouden oorringen.

Gouden harnas.
De gewone bevolking droeg vaak ook juwelen uit schelpen of stukjes steen, hout of beenderen gemaakt.

Weefkunst

Het maken van stoffen en kledij was een zeer belangrijke ambacht. Vooral de vrouwen hielden zich hiermee bezig. Ze verwerkten de wol van lama’s, alpaca’s en vicuña’s tot prachtige kledij, tassen, draagdoeken, gevlochten koorden, dekens…

Om de draden werden met verfstoffen van bladeren, planten, insecten en bessen gekleurd. Leden van de koninklijke familie kregen felgekleurde kleren, bedrukt met prachtige patronen. Ter versiering bracht men soms ook nog schelpjes, veren of goud aan.

De kleren van de gewone bevolking waren vrij sober en éénkleurig.

1.4.1     Motieven

Er zijn heel wat verschillende motieven terug te vinden op de verschillende soorten geweven stoffen. De meest gebruikte motieven zijn dierenmotieven, plantenmotieven, geometrische figuren en letters. Er werden verschillende soorten kleuren gebruikt voor de gewoven stukken.

vogels

struisvogel.

lama

eend

Bloemenmotieven:

Gemaakte producten

Prints van Inca-poncho’s of onkas. De bloemen op de witte poncho waren heel erg populair en zijn nu het nationaal symbool van Peru. De gele poncho is rijkelijk versierd met vogelmotieven. Deze poncho’s waren ongetwijfeld voor zeer belangrijke personen.

Rijkelijk versierd deken met felle kleuren.

Poncho versierd met geometrische figuren.

Vederkunst

De Inca’s hielden van zoveel mogelijk versiering. Tijdens feesten of andere plechtige gelegenheden smukten zij hun kledij met veren op.

Daarnaast bestonden er ook veerwaaiers. De veren kwamen van vogels die in het Amazonewoud werden gevangen.

verenwaaier

Vooral de veren van een papegaai waren zeer begeerd.

Bronnen:

RICCIU F., De beschaving van de Inka’s, p. 16-65
DE KEYSER J., De grote mysteries van de archeologie, p. 169-189
Internet: http://kunst-en-cultuur.infonu.nl/geschiedenis/59414-de-incas-architectuur.html
Afbeeldingen bouwkunst: RICCIU F., De beschaving van de Inka’s, p. 16-65
Afbeeldingen bouwkunst: RICCIU F., De beschaving van de Inka’s, p.15-65
Andesiet: grijs of zwart stollinggesteente
Absis: halfronde of veelhoekige nisvormige ruimte aan een tempel, kerk…
Monoliet: soort van rots die door competentieverschillen uitsteekt boven of uit zijn omgeving.
Forfier: soort van stollingsgesteente