Religie

De Inca’s en hun voorvaders vereerden alle mogelijke aspecten in hun omgeving. Het land, de zee en de hemel waren erg belangrijk voor hen want ze woonden in het Andesgebergte, een plaats waar de natuur hen allesbehalve een makkelijk leven gunde. De Inca’s hadden geen wetenschappelijke verklaring voor de wereld waarin ze leefden. Daardoor zochten ze een verklaring voor hun omgeving vaak in scheppingsverhalen die verbonden waren met hun wereldvisie, die de natuur erg dankbaar was dat ze konden overleven.

Men beschouwde de natuur als een levend wezen. De natuur was niet iets waar men tegen moest strijden maar iets waar men mee moest samenwerken, iets waar men mee moest leren leven. Het land en de lucht bezaten volgens hen krachten dus het was niet meer dan logisch dat men deze dan zo goed mogelijk zouden behandelen. Ook zag men een verband tussen de sterren en de hemel en hun mythes die daarbij hoorden.

Daarnaast was de Mayu rivier dé hemelrivier voor de Inca’s. Het water dat uit de zee kwam, kwam samen in de Mayu, dat water stroomde dan langs de hemel en daalde neer op de bergen zoals regen. Zo vulde het de rivieren en meren en vormde het boven land mist, vorst en dauw. Deze rivier was dus de bron van al het water, dat essentieel was om te kunnen overleven in het Andesgebergte.

Mayu rivier.

De Inca’s waren als de dood voor vulkanen of aardbevingen. Deze schaadden niet alleen hun leefomgeving maar het was ook een teken dat de goden woedend waren. Volgens de Inca’s wilden de goden zo laten zien dat ze het lot van de mens in hun handen lag.

Heilige plekken

In het Andesgebergte waren er voor de Inca’s talloze heilige plaatsen zoals de huaca’s en ceque-paden. Ook de bergen en hun kenmerken werden vereerd want deze waren volgens de Inca’s de woonplaatsen van de goden of de goden zelf! Men koppelde de bergen ook aan het weer en ze werden erkend als de bron van al het water.

Het volgen van de ceque-paden, het vereren van de huaca’s… stond voor de sterke band met het verleden, de bevestiging van het heden en een garantie voor de toekomst. Al de mythes rond de verschillende heilige plaatsen van de Inca’s beïnvloedden het hele landschap. Hieronder vind je meer uitleg over deze verschillende heilige plaatsen.

Huaca’s

Een huaca was een heilige plaats waar heel belangrijke (mythische) gebeurtenissen hadden plaatsgevonden of waar offers aan de lokale goden gebracht werden. Huaca’s kunnen ook gezien worden als versteende voorouders. Elke ayllu (familie) had een huaca.

Deze huaca lijkt op een zittende poema en ligt ten noorden van Cuzco. Het is één van de heiligste van de Inca’s.

Heel wat huaca’s waren al eeuwenoud. De meeste waren natuurlijke kenmerken zoals stenen, rotsen, grotten, bergtoppen of apu’s maar ze konden ook door de mensen zelf gemaakt zijn. In en om Cuzco ( de hoofdstad van het Incarijk) waren meer dan 300 huaca’s te vinden.

Andere heilige huaca’s kon men ook terugvinden op plaatsen die men kon koppelen aan een bepaalde koning of op locaties die langs een heilige ceque-lijn ( heilig pad) stonden. Jammer genoeg zijn de verhalen rond de verschillen huaca’s maar deels bewaard gebleven.

Apacheta

Apachetas, een soort van huaca, waren gestapelde stenen die men boven op een bergpas of bij een kruising plaatste. Men dacht dat een apacheta geesten van de goden bevatten. Om deze goden gunstig te stemmen, konden voorbijgangers cocabladeren of kleding aan hen offeren of gewoon een steen aan de stapel toevoegen. De stapels maakte men ook om de apacheta als wegwijzer te kunnen gebruiken. Zo wisten andere voorbijgangers waar ze naartoe moesten reizen.

 Ceque-paden

De ceque-paden waren heilige paden. Ceques waren rechte ‘lijnen’ die allemaal hun beginpunt hadden in de heilige wijk Coricancha in Cuzco. Ze leidden reizigers naar andere dorpjes en werden altijd voorbij de verschillende huaca’s geleid. Men maakte gebruik van deze wegen tijdens plechtigheden, om boodschappen naar andere dorpen over te brengen…

De goden

De Inca’s waren zeer gelovig. Zo geloofden ze in verschillende goden en waren ze zeer bijgelovig. Men dacht ook dat iedereen een beschermgeest had; een hauqui. De zes onderstaande goden waren het belangrijkst voor iedereen. Ze waren verbonden aan de natuurverschijnselen en aan de hemellichamen.

Viracocha: oppergod

Viracocha was de oppergod bij de Inca’s. Hij werd ook gezien als de scheppingsgod die iedereen het leven schonk. Hij werd vooral geëerd bij de kroning van de koning. Hij liet de dagelijkse zaken over aan Inti en Quilla.

Oppergod Viracocha.

Inti: zonnegod

Naast Viracocha en Quilla was Inti één van de belangrijkste goden. Hij was de zonnegod en werd weergegeven als een gouden Incazon of Meizon. Het gezicht werd omgeven door stralen van bladgoud. Inti had ook zonnetempels die aan hem gewijd waren. Hij werd er door priesters en zonnemaagden vereerd.

Zonnegod Inti.

 Quilla: maangodin

Quilla of ‘Mama Quilla’ was de maangodin van de Inca’s. Haar broer en/of man was de zonnegod Inti. Oppergod Viracocha was haar vader. Quilla werd vertegenwoordigd door de belangrijkste vrouw van de Inca keizer, Qoya. Zij vertegenwoordigde de maangodin op aarde en zorgde ervoor dat de rituele activiteiten in Cuzco overeenstemden met de maancyclus.

 Chaska-qoylor

Chaska-qoylor was de god van venus en van de morgen- en avondster.

 Illapa: weergod

Weergod Illapa zorgde voor de bliksem, regen… Hij was erg belangrijk voor de landbouwers. Zij baden Illapa om regen voor hun gewassen. Illapa werd ook gelinkt aan de Mayu rivier. Men geloofde dat hij zich in de schaduw van deze rivier bevond en dat hij water in stenen kruiken bewaarde. Wanneer hij het liet regenen, brak hij deze kruiken waardoor het ook kon bliksemen en donderen.

 Regenboog Cuichu

Van Cuichu waren heel veel gouden beelden te vinden in Coricancha, de belangrijkste tempel binnen het Incarijk.

Naast deze zes waren er nog heel wat andere goden die heel wat aanzien kregen van de bevolking. Zo waren de Pachamama; ‘Moeder Aarde’ en Mamacocha ‘Moeder Zee’ voor heel wat Inca’s ook van groot belang.

Tempels

De Inca’s hebben doorheen de tijd heel wat tempels gebouwd waar men de goden ging vereren. Enerzijds hadden de tempels een religieuze functie. Anderzijds een politieke; de tempels dienden om prestige en aanzien te verwerven. Een heel belangrijke tempel was de ‘coricancha’ of ook wel ‘de zonnetempel’ genoemd. Deze is gelegen in Cuzco en was voor Inti, de zonnegod de allerbelangrijkste.

De tempelmuren waren zowel vanbinnen als vanbuiten bekleed met goud (het zweet van de zon). Er waren verschillende kamers die ook gewijd waren aan de andere belangrijke goden zoals Viracocha, Quilla… In elke tempel stond een afbeelding van de god om hem te aanbidden en rituelen uit te oefenen. Daarnaast was er ook een kamer waar al de overleden vorsten lagen.

Op de binnenplaats van de tempel werden bezweringen uitgesproken. De slachtoffers moesten vanuit het binnenplein hun spirituele tocht inzetten naar de plaats waar ze uiteindelijk geofferd zouden worden.

In andere kamers in de tempel werden vaak heilige objecten bewaard die te maken hadden met veroverde provincies.

De tempeltuin was prachtig. Er stonden gouden en zilveren beelden van dieren, mensen, potten, gereedschappen… Er was ook een tuin waar zelfs de aarde goud was. Dit had men kunstmatig bezaaid met gouden maïs.

Godenkamer.Buitenkant maantempel.Reconstructie buitenkant tempel.Tempel Machu Picchu.

Priesters

De priesters regelden alle belangrijke rituelen en beheerden de tempels. Ze leefden een vrij sober leven. Het aanzien van een priester had te maken met de taken waar hij verantwoordelijk voor was en hoe belangrijk het heiligdom waar hij tewerkgesteld was. Er was dus een duidelijk verschil tussen priesters die de zonnegod dienden en priesters die in dorpjes de plaatselijke goden dienden.  Zo hadden priesters die Inti dienden veel meer aanzien én veel meer invloed dan anderen. Men kon dus spreken van een religieuze hiërarchie.

Opperpriester

De opperpriester was hoofd over al de priesters in het Inca-rijk. Men noemde deze ook wel de ‘vilcaoma’, de hogepriester van de Zon (Inti). Hij werkte altijd nauw samen met de Sapa Inca; meestal was hij de broer van de vorst.

Opperpriesteres

Een opperpriesteres moest samen met de vrouw van de vorst heel wat religieuze festiviteiten leiden. Een dochter van een edelman werd vaak aangewezen tot opperpriesteres.

Priesters

De gewone priesters woonden verspreid over heel het rijk en werden aangesteld door de hogepriesters. Ze eerden vooral de plaatselijke goden en zorgden voor de plaatselijke bevolking. Volgens sommigen bezaten zij magische krachten en konden zij de plaatselijke goden aanspreken.

Mamacuna’s

Dit waren nonnen op leeftijd. Zij onderwezen jonge meisjes en leidden hen op om zonnemaagden te worden. Daarnaast bedienden zij verschillende goden, kleurden stoffen, sponnen en weefden doeken voor Inti en bereidden chicha en voedsel voor offers voor.

 Zonnemaagden of aclla’s

Zonnemaagden waren jonge meisjes die gekozen werden omwille van hun afkomst en schoonheid om de echtgenotes van Inti te worden. Ze moesten een gelofte afleggen en zweren dat ze voor eeuwig maagd zouden blijven. Heel veel zonnemaagden werden later mamacuna. Zij moesten de tempel waar ze verbleven mee onderhouden en voedsel geven aan de goden.

Zonnemaagden die het heilig vuur van voedsel en drank voorzien.

Genezers

Heel wat Inca-priesters werden ook aangewezen als dokters of genezers.

De dood

Een overleden persoon kreeg na zijn dood heel wat aandacht. Het proces ging als volgt:

‘ Zijn ingewanden en inwendige organen werden verwijderd en vervolgens werd het lichaam met opgetrokken knieën en omwikkeld met lappen in een grote katoenen zak gedaan die met touwen omwikkeld werd. Het lichaam werd in processie naar een kleine grot gedragen of naar een speciaal stenen graf bebouwd in de vorm van een torentje of een bijenkorf. In het graf werden bij wijze van offergave voedsel en bezittingen van de overledene achtergelaten.’ (MALAM J., Sporen uit het verleden: de Inca’s, 2001)

Boven: gemummificeerd lijk. Onder: het lijk van een rijke; deze werd vaak nog met kledingstukken omwikkeld

De overledene werd meestal begraven op een plaats waar men onmogelijk aan landbouw kon doen. Omdat men voorouders vereerde, was een graf heel erg belangrijk. In sommige gevallen moesten er zelfs mensen dag en nacht aanwezig zijn om vliegen en dergelijke weg te jagen.

Incagraf voor de gewone bevolking.

Incagraf voor de gewone bevolking.

Graf voor een rijke persoon. Deze werden langs de buitenkant soms versierd met dieren of andere figuren. Op deze afbeelding is er ook een kleine hagedis te zien.

Wanneer een vorst stierf, werden zijn lievelingsvrouwen en dienaars geofferd. Zij moesten de vorst dan begeleiden naar het hiernamaals en hem eeuwig blijven dienen. Hun lijken werden jaarlijks tijdens een ceremoniële plechtigheid in Cuzco aan het volk getoond. De laatste plechtigheid heeft in 1559 plaatsgevonden.

De Spanjaarden hadden, voor ze naar het Andesgebergte kwamen, nooit een mummie gezien. Ze hebben tussen 1615 en 1619 meer dan 1300 mummies van de overledene Inca’s verzameld. Zij hielden dit bij als soort van ‘souvenir’. Later hebben ze velen vernietigd omdat ze door de Inca’s aanbeden werden.

Onlangs heeft men nog enkele lijken van kinderen gevonden. Deze zijn nog volledig intact.

Hoofd kinderlijk.

Volledig kinderlijk.

Het hiernamaals

De Inca’s geloofden in het hiernamaals. Men was er van overtuigd dat de overledene of naar de hemel of naar de hel zou gaan. Volgens hen ging de adel sowieso naar de hemel. Vooral dieven, tovenaars.. gingen naar de hel waar ze continu door dorst en honger zouden gekweld worden.

Offers

Heel wat mensen vinden offers brengen iets wreeds. Bij de Inca’s was dit de normaalste zaak van de wereld. Het was een onderdeel van hun leven waarmee ze de goden gunstig wilden stemmen. Er werden verschillende soorten offers gebracht.

Het was de gewoonte dat als iemand langs een huaca kwam, een offer bracht. Wanneer de voorbijganger niets bij zich had, volstond een haarlok, wimper of wenkbrauwhaar. De rijkere mensen die langs een huaca kwamen, offerden hun gouden sieraden of hun dure kledij. Naast het offer brengen aan de huaca’s, bracht men ook offers aan de gemummificeerde lichamen van de overledenen vorsten.

Dierenoffers

Dieren werden vooral geofferd tijdens openbare plechtigheden. Er werden vooral lama’s, cavia’s en alpaca’s geofferd. Heel wat arme mensen offerden cavia’s omdat zij niets anders hadden.

Mensenoffers

Bij mensenoffers werden meestal kinderen geofferd. Men zocht sterke, gezonde kinderen van ongeveer tien jaar. Zowel jongens als meisjes konden gekozen worden. Heel wat gezinnen boden hun eigen kinderen aan. Als dit niet gebeurde werden ze door de priester uitgekozen. Men offerde hen vooral op belangrijke momenten zoals bij een inwijding van een nieuwe vorst, ten tijde van een hongersnood, tijdens opstanden… Voordat ze gedood werden, kregen ze een speciale maaltijd en werd er feestgevierd met hen. Soms werden de kinderen zelfs dronken gevoerd. Daarna werden ze gewurgd en sneed men hun keel af of men sneed hun hart uit.

Feesten

Doorheen het jaar kende de Inca’s heel wat belangrijke feesten. Elk belangrijk moment in het leven van de mens moest gevierd worden. Daarnaast werd er ook feest gevierd voor al de gewassen en de landbouw. Zaai- en oogsttijden waren immers zeer belangrijk voor hen! Tijdens de feesten werden er grote optochten gehouden onder leiding van de priesters. Tijdens deze feesten werden er ook vaak offers gebracht.

 Sitwa-feest

Dit feest vond in september plaats. Dit feest was enkel voor de inwoners bedoeld. Alle buitenlanders moesten Cuzco dus voor een bepaalde tijd verlaten.

Capac Raymi-feest

Hier vierde men dat de jonge edelen de volwassen leeftijd bereikt hadden. Er werden hardloopwedstrijden en rituele gevechten georganiseerd. De jonge edelen moesten het hier tegen elkaar opnemen om te tonen wie het sterkst was.

Inti Raymi-feest

Dit feest wordt nog steeds op 24 juni in Cuzco gevierd. Het begin van het zonnejaar staat centraal. Nu zijn de deelnemers vooral toeristen, vroeger namen de Inca-vorst, edelen en heel wat dansers hier aan deel.

Mythologie

De belangrijkste Incamythe is het scheppingsverhaal.

Het verhaal gaat als volgt:

“ Het eerste Incagezin (vier broers en vier zussen) kwamen tevoorschijn uit een grot op ongeveer 30 kilometer ten zuidoosten van Cuzco. Ze hadden een gouden staf bij zich die ze van hun vader Inti, de zonnegod, gekregen hadden. Ze moesten op weg gaan en kijken of ze een plek konden vinden waar ze de staf in de grond konden drijven. Daar moesten ze gaan wonen. Dat lukte hen in de buurt van Cuzco. Daar vestigden zij zich dus. Volgens de legednde behoorden Manco Capac en zijn zuster Mama Huaco tot het eerste gezin en zijn ze dus de voorouders van alle Inca’s.” (WOOD T., De Inka’s, p. 10)

Manco Capac en zijn zuster Mama Huaco met de gouden staf.

Bronnen:

Jones D.M., Inca’s, p. 56-58, 104-126

Afbeelding Mayu rivier: Internet, (http://www.panoramio.com/photo/27393250)

Afbeelding huaca: Jones D.M., Inca’s, p. 58

Afbeelding apacheta: Jones D.M., Inca’s, p. 56-58, 104-126

Afbeelding kaart ceque-paden: Jones D.M., Inca’s, p. 68

Afbeelding Viracocha: internet, (http://www.klap.net/verhalen/Sterrenverhalen/IncaSterrenverhaal.html)

Afbeelding Inti: Jones D.M., Inca’s, cover

Wood T., De Inka’s, p. 32-33

Afbeeldingen Coricancha: Jones D.M., Inca’s, p. 172-173

Afbeelding reconstructie tempel: Internet (http://www.greluche.info/coloriage-Monuments-2.html)

Afbeelding tempel Machu Picchu: Internet,(http://www.inkas.com/tours/featured_tours/legacy_of_the_incas_10n.html)

Kendall A., Everyday life of the Inca’s, p. 84-88

Malam, J., Sporen uit het verleden: de Inca’s, p. 32-33

Afbeelding zonnemaagden: WOOD T., De Inka’s, p. 23

Er is informatie over de geneeskunde te vinden in het hoofdstuk ‘Wetenschappen’, ‘Geneeskunde’

KENDALL A., Everyday life of the Inca’s, B.T. Batsford Ltd,London, p. 88

Afbeeldingen mummies: Malam, J., Sporen uit het verleden: de Inca’s, uitgeverij Corona, p. 36

Bij de gewone bevolking werden verschillene lijken in één graf gelegd. De rijken hadden een familiegraf of werden alleen begraven.

Afbeelding Incagraf: Internet, (http://valerie.battiston.free.fr/images/page%20perou/perou.htm)

Afbeelding Incagraf 2: Internet, (http://www.bestemminginbeeld.nl/vakantie/zuid-amerika/peru/bibspotter/fotos/9025/inca_graf.html)

Afbeelding graf rijke persoon: Internet, (http://www.kreps.org/blog/peru.php)

Afbeelding hoofd kinderlijk en volledig kinderlijk: Internet, (http://inca.clubs.nl/)

Malam, J., Sporen uit het verleden: de Inca’s, p. 34- 35

Bekijk eveneens bij het hoofdstuk ‘Wetenschappen’, ‘Kalender en tijd’ ,de ceremoniekalender.

Afbeelding Mama Capac met zijn zuster: WOOD T., De Inka’s, p.11